۸۸ نیز ۱۷۰ میلیون تومان به این بخش اختصاص یافت.

وی افزود:کاوش قلعه کنگلو بطور کامل انجام شده است و مرمت شاهبالو با ۲۰ در صد پیشرفت و مرمت برج لاجیم با ده درصد پیشرفت انجام گرفته است.  سرپرست اداره میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری - شهرستان سوادکوه  گفت:۳ آموزشگاه و ۲ کارگاه در سوادکوه فعالندو یگان حفاظت ما در طول سالهای۸۸-۸۴ ُماهانه هزار  مورد بازرسی انجام دادند که ۱۵ دستگاه فلزیاب کشف و ۴۱ نفر تحویل مقامات قضایی شد

علی محمد صمدیان -فرماندار سوادکوه - در جلسه کمیته برنامه ریزی شهرستان سوادکوه با اشاره به اینکه سوادکوه ۴ برابر قایم شهر و ۸برابر جویبار وسعت دارد و باید در اختصاص بودجه علاوه بر جمعیت بر وسعت و گستردگی نیز توجه کرد.وی افزود:بدلیل اختصاص بودجه های مصوبات سفر و به مراحل اجرایی رسیدن آن بودجه شهرستان نسبت به سال ۸۷ ُ:۱۷/۲۴ کاهش داشت و این نسبت در استان ۲۸ درصد بود 

در ادامه این مراسم حجت الاسلام والمسلمین مهدوی -امام جمعه شهر شیرگاه - گفت:مهندس فلاح با تدبیر و تلاش خود شرکت ازهم پاشیده و غارت شده و بی سر و سامان البرز مرکزی را سامان داد که لازم است از ایشان تشکر شود.علی محمد صمدیان -فرماندار سوادکوه - با تاکید بر اینکه امام (ره)تنها کسی بود که پس ار پیامبر و حضرت علی حکومت دینی مبتنی بر  ارزشها با پشتوانه مردمی را تشکیل داد افزود:اگر ما خدمات انجام دهیم مردم قدر دان ما می شوند و مقدمات ۴ محور استراتژیک توسعه صنعتی سوادکوه شامل ِکک سازی و زغالشویی و شهرک تخصصی فولاد و شهرک صنعتی زیراب آماده شده است.فرماندار سوادکوه حضور حداکثری و انتخاب اصلح را از اولویتهای انتخاب دهم دانست .

فرماندار سوادکو ه در حاشیه این مراسم به خبرنگار ما گفت:۸۵ صندوق رای شامل ۲۹ صندوق ثابت و ۵۶ صندوق سیار و ۱۳۵۰ عامل اجرایی در ۲۲۰روستا و ۴ شهر سوادکوه امر انتخابات را اداره خواهند کرد.و   

معلم و شیوه هاى پرورش تفکر خلاق

 محمد علي عباسي – كارشناس ارشد مديريت آموزشي- آموزش و پرورش شهرستان سوادكوه

تعلیم و تربیت به یک معنا عبارت است از رشد قوّه قضاوت صحیح در افراد. تقلید از دیگران یا پیروى از تمایلات و عادات، سبب رکود فکرى و عجز او در برابر مسائل و مشکلات است. امروزه جامعه نیازمند افرادى است که فکر و خرد را حاکم بر اعمال و افکار خویش قرار مى دهند و مشکلات را به گونه ابتکارى از سر راه خود برمى دارند. اجمالاً وظایف یک معلم در تحقق این هدف بدین شرح است:

1- دانش آموزان را به داشتن ایده هاى بکر و نو تشویق نماید; ایده هایى که کموبیش براى خود آن ها بکر است. ضمن پذیرش ایده هاى بکر، زمینه ابراز آن ها را فراهم کند. مثلاً، مى توان از دانش آموزان خواست که به جاى ارائه گزارش ساده از یک کتاب، آن را شخصاً ارزیابى کرده و هر نظرى که درباره آن دارند بیان کنند و یا این که فصلى از فصل هاى سال را توصیف کنند به طور کلى، نقاشى هاى آزاد، مقاله نویسى و نگارش داستان هاى کوتاه، زمینه ایده فرد و تفکر خلاق در دانش آموزان را بهتر فراهم مى کند.

2- مطالب درسى را به صورت مسأله و معما براى شاگردان طرح کند; مطالعه کتاب و یا گوش دادن به سخنان معلم، از برکردن حقایق علمى و تاریخى رشد قوه ابتکار شاگردان را به دنبال ندارد. معلم به جاى بیان مطالب درسى یا ذکر حقایق. علمى، باید دانش آموزان را به طرح مسائل ترغیب کند.

3- معلم باید به دانش آموزان اجازه دهد تا مسائل، نظرات و ایده هاى خود را اعلام نمایند و این ایده ها را روى تخته کلاس درس نوشته و پس از طرح مسائل و ایده هاى خود به آنان اجازه دهد که این مسائل را نقد و بررسى نموده و مورد آزمایش قرار دهند.

شیوه هاى گوناگون تدریس:معلم باید در جریان تدریس و فرایند تعلیم و تربیت، شیوه هاى مختلفى را به کار برد; از جمله، روش حل مسأله، روش تهیه طرح یا پروژه، روش بحث آزاد و پروژه هاى گروهى و جمعى متناسب با موضوع و موقعیت درسى.

فعال شدن شاگردان در کلاس:کلاس هاى درس را مى توان به جاى «معلم محورى» به صورت «فراگیر محورى» اداره کرد; در کلاس فراگیر محورى، دانش آموز در امر یادگیرى دخالت مستقیم و اساسى دارد. معلم راه هاى یادگیرى را به شاگردان دیکته نمى کند، بلکه شیوه هاى مختلف یادگیرى را پیش پاى آنان قرار مى دهد تا با استفاده از نیروى خلاقیت و ابتکار خود مسیر و روش یادگیرى را جستوجو نمایند. به جاى این که معلم براى دانش آموزان اطلاعات فراهم کند، بایستى آنان را در موقعیتى قرار دهد تا خود به جستوجوى اطلاعات بپردازند. معلم در این شیوه تدریس، راهنماست و نقش یارى دهنده و هدایتگر را ایفا مى کند.

(استفاده از روش بارش مغزى (brain Storming) (اسبورن 1975

در روش بارش مغزى، پس از این که مسأله اى در کلاس ارائه شد، معلم از دانش آموزان مى خواهد تا هر تعداد راه حل را که مى توانند براى مسأله بنویسند. معلم پیش از ارائه همه راه حل ها به وسیله دانش آموزان، نباید هیچ گونه اظهارنظرى در این خصوص بنماید. این روش، شبیه روش تداعى آزاد است که در روان کاوى مورد استفاده قرار مى گیرد.8

ایجاد زمینه تفکر:معلم باید زمینه‌اى فراهم کند که همه دانش آموزان تفکر نمایند و بدون نگرانى تفکرات خویش را اظهار نمایند. هرچند شاگردان در فرایند تفکر ممکن است اشتباه کنند، اما مهم، تفکر و پرورش فکر است. در این گونه کلاس ها پاسخ صحیح و غلط شاگرد براى معلم ارزش یکسان خواهد داشت؛ زیرا به هر حال دانش آموز به تفکر واداشته شده است. به عبارت دیگر، باید به دانش آموزان اجازده داده شود تا اشتباهاتى را مرتکب شوند; زیرا ممکن است اشتباهات به بینش هاى مثمرثمرى منتهى شوند.

معلم باید شرایط آموزشى را به گونه‌اى ترتیب دهد که شاگردان مطمئن شوند که اختلاف نظر آنان با معلم مشکلاتى براى آنان نخواهند داشت. به هیچ وجه نباید اندیشه هاى شاگردان را طرد نمود; چون در این صورت آنان به تفکر نخواهند پرداخت.9

ارتباط با اذهان خلاق:گرچه معلم تا حدّ زیادى مى تواند ذهن دانش آموز را تحریک کند، اما این امر کافى نیست. گفتار و کردار هنرمندان، متفکران و رهبران مشهور از مهم ترین عوامل مؤثر در تحریک انرژى خلّاق در دیگران است. شاعران، مورخان، سیاستمداران و دانشمندان بزرگ، در قرون گذشته، از طریق آثار مکتوب خود با ما سخن مى گویند.

آتش خلاق آنان مى تواند شعله آفرینش گرى دانش آموزان را برافروزد و روح اشتیاق رقابت را در آنان بدمد. براى پیش گیرى از احساس حقارت دانش آموزان در برابر بزرگان، باید به آنان گفته شود که انسان هاى بزرگ هم از اول خلاق نبودند، بلکه با تلاش، پشتکار و پرورش این قوه توانسته اند ابتکارات، نوآورى ها و آفرینندگى را در وجود خود شکوفا سازند. با شناخت نحوه زندگى و مراحل رشد دانش آموزان، مى توان از بروز و پیدایش این احساس در آن ها پیش گیرى نمود.تشویق اندیشه ها و پیشرفت هاى بکر و ناب

با پرسش هاى هرچند غیرمتعارف دانش آموزان، باید برخوردى دقیق و حساب شده داشت; اگر دانش آموزى ایده غیرممکنى را بیان کرد، به جاى واقع گرایى باید در این تخیل دانش آموز وارد شد. مثلاً، اگر کودکى بگوید: سگِ من کتابى نوشته است، معلم جواب دهد: واقعاً؟! حتماً کتاب به مردم توصیه مى کند که با سگ ها چگونه رفتار کنند. سپس بچه هاى دیگر مى توانند اظهارنظر کنند که دنیا در نظر یک سگ ممکن است چگونه باشد و چطور مى شود امور را بهبود بخشید و...

ـ باید به کودکان عملاً نشان داد که عقاید آنان مورد احترام است.

ـ اندیشه ها و راه حل هاى غیرمعقول براى مسائل را باید با احترام تلقى کرد.

فرصت داد تا به طور مستقل یاد بگیرند، آزادانه فکر کنند و به اکتشافات بپردازند

هنر پرسش:با طرح یک سؤال، راهى به سوى پاسخ هاى خلاق گشوده مى شود. سیلورمن (1980) با مشاهده مستقیم معلمان کهنه کار و نیز کودکان تیزهوش، دریافت که آنان اطلاعات اندکى در اختیار دانش آموزان خود مى‌گذارند. وى پى برد که این عالمان بیش تر وقت خود را صرف سؤال و پرسش از دانش آموزان مى کنند تا درس دادن و معمولاً از پاسخ به پرسش هاى دانش آموزان اجتناب مى کنند و با شگردى خاص، پرسش آنان را به خودشان بازمى گردانند و در این خصوص نظر خود آنان را جویا مى‌شوند.

این گونه معلمان، اغلب عادت دارند بازخوردهاى بدون داورى در اختیار دانش آموزان خود قرار دهند. پاسخ هاى آنان را مى پذیرند و به آن تمایل نشان مى دهند. در عین حال، تلاش مى کنند درباره این پاسخ ها داورى نکنند. بى تردید، نتیجه این نوع رفتار با دانش آموزان این است که آنان مى کوشند تا خود را همواره ارزیابى کنند.

نوع پرسش هاى این معلمان، اغلب واگرا (چه اتفاق خواهد افتاد اگر...؟) است. آنان اغلب از دانش آموزان مى پرسند: «چه چیز شما را وادار به چنین اندیشه اى کرد؟» نوع پرسش ها، باید به گونه اى عام باشد تا دانش آموزان بتوانند پیرامون آن قلم زنى کنند. مثلاً از دانش آموزان سؤال شود که «آسمان را توصیف کنید.» این جاست که دانش آموزان تلاش مى کنند تا احساسات شخصى و تجربیات خود را بیان کنند.در پرتو پرسش از دانش آموزان است که یک معلم مى تواند خلاقیت آنان را آزمایش کند.

شیوه‌هاى پرسش خلاق

شگرد خاص طرح سؤال وسیله اى است که استعداد خلاق کودکان را بارور مى سازد.

1ـ به کارگیرى قوه تخیل

یکى از شیوه هایى که مى توان کودکان را بیش تر به تفکر خلاق واداشت، این است که به آنان کمک کنیم تا هر چیز را با به کارگیرى قوّه تخیل و ابتکار خود به وضعیت دلخواه و مطلوب درآورند. از کودکان بخواهید اشیا را به شکلى که دوست دارند تبدیل کنند

2- به کارگیرى حواس دیگر

کودکان مى توانند استعداد خلاق خود را با به کارگیرى حواس خود، به طریق غیرعادى شکوفا سازند. براى مثال، از آنان مى خواهیم که چشمان خود را بسته و آنچه را که در دست آنان قرار داده ایم، حدس بزنند.

روش دیگر، این است که کودکان چشمان خود را بسته و آنچه را مى شنوند حدس بزنند.هنگام انجام این تمرینات بایستى از کودکان دلایل حدسشان را نیز جویا شد. بدینوسیله، سرگرمى بیش ترى به همراه یادگیرى براى آنان فراهم کرده ایم.

3- طرح سؤالات انشعاب پذیر

براى کودکان سؤالاتى طرح کنید که به پاسخ هاى متفاوتى نیاز دارد، تا آنان براى پاسخ گویى از مهارت هاى تفکر خلاق خود کمک بگیرند.

سؤالات کلى که انشعاب پذیرند و مفاهیمى چون: شن، یخ، دود، ماشین و یا عناوین مشابه را دربردارند، براى کودکان سرگرم کننده هستند. این گونه سؤالات، فکر کودکان را باز و انعطاف پذیر مى کند.

4- شیوه «چه اتفاق مى افتاد اگر...؟

این شیوه، به وسیله بسیارى از معلمان به کار گرفته شده و موفقیت آمیز بوده است. البته، هدف آن است که با استفاده از کلاس هاى «فکر تؤأم با عمل» قوه ابتکار و تخیّل آنان را بیدار سازیم.

پى نوشت ها:

1.     منیجه شهنى ییلاق، روان شناسى براى آموزش، ص 360

2.    جمال عابدى، خلاقیت و شیوه اى نو در اندازه گیرى آن، مجله پژوهش هاى روان شناختى، (دوره دهم، شماره 1 و 2، تابستان 72(

3.    رشد تکنولوژى آموزشى، مهر 1374، رشد خلاقیت

4.    على اکبر سیف، روان شناسى پرورش،

5.    على شریعتمدارى، روان شناسى تربیتى،  / اف. نلر جورج، هنر و علم حقیقت، ص 90

6.    على اکبر سیف، پیشین،

7.    حسن شعبانى، مهارت هاى آموزشى و پرورشى (روش ها و فنون تدریس)،

8.    اف نلر. جورج، هنر و علم خلاقیت،

9.    روان شناسى تربیتى، پیشین، May Esky Mary, creative activities for Young Children, 1990 p. 1-

خانواده ها واهميت توجه به نوجوانان

 محمد علي عباسي – كارشناس ارشد مديريت آموزشي- آموزش و پرورش شهرستان سوادكوه

 نقش خانواده در رشد و تشکیل شخصیت  نوجوان بر هیچ کس پوشیده نیست. خانواده  اولین و تنها واسطه ارتباط کودک با اجتماع است. در خانواده کودک ارزش ها و ضد ارزش ها ، اصول و قواعد اخلاق را می آموزد. کودکان از لحاظ عاطفی، شناختی و ... وابستگی خاصی به خانواده دارند و برای آنها خانواده مهمترین نقش را در زمینه ی تأمین نیازهای روانی کودک دارد. این نیازهای عاطفی در نوجوانی رنگ شدیدتری به خود می گیرد که نوجوان آن را در محیطی وسیع تر از خانواده جستجو می کند و بر همین اساس است که ارتباط نوجوان با اطراف افزایش می یابد. نوجوان کمتر تمایل دارد در خانه بماند و به روابط بیرون از خانواده اهمیت بیشتری می دهد. نوجوان را نه می توان کودک دانست و نه همردیف با بزرگسالان قرار داد. خانواده ها در برخورد با این دوران که گاه به بحران  یاد می شود بر چند دسته تقسیم می شوند:

1- خانواده های طبیعی (تعادل):در این خانواده ها هر یک از اعضا ضمن داشتن استقلال  شخصی در کارهایشان در اغلب امور به مشورت با یکدیگر می پردازند. پدر و مادر  روش مشترکی را در برخورد با نوجوان پیش می گیرند و به نیازهای نوجوان در این دوران آگاهی کافی دارند ؛ مسائل مربوط به نوجوانشان را می شناسند و در مورد مسائلی که مربوط به آنها می شود به مشورت می پردازند. رابطه میان والدین و فرزندان نه از روی وحشت و نه اجبار است فرزندان به راحتی با والدینشان ارتباط برقرار می کنند. در این خانواده ها ضمن تبادل نظر در امور خانوادگی ، رهبری بر عهده پدر خانواده است.

2- خانواده های بی نظم:در این خانواده ها هیچ یک از اعضا مسئولیت اصلی خود را ایفا نمی کند. پدر فقط قسمتی از مسئولیتش را برعهده می گیرد ؛ به او بیشتر به چشم برطرف کننده نیازهای مادی نگاه می شود و به نقش وی اهمیت چندانی داده نمی شود. در عوض این مادر است که تقریباً مسئولیت تمامی امور را بر عهده دارد اما اغلب مادران در این نوع خانواده ها روش ثابتی را در تنبیه و تشویق  کودکان ندارند و در برابر موقعیت های یکسان ، واکنش های مختلفی از خود نشان می دهند. در اغلب موارد مادر نمی تواند الگوی مناسبی برای دختر خانواده باشد، زیرا نقش مادر با انتظارات  جامعه متفاوت است. دختران و پسران در این نوع خانواده ها در ایفای نقش مادرانه و پدرانه دچار مشکل می شوند. آنها در آینده با انتخاب فردی ناکامل در زندگی آینده نیز دچار مشکل می شوند.

3- خانواده های سخت گیر:در این نوع خانواده روابط بین والدین و فرزندان از روی استبداد است و حتی گاه این روابط پایه روابط ِمیان والدین را می گذارد. والدین نسبت به خواسته های مشروع فرزندانشان بی اعتنا می باشند و همواره مانع از تحقق آنها می شوند. اغلب والدین حالات روحی، روانی مناسبی ندارند. به همین جهت مشکلات فراوانی برای فرزندان ایجاد می شود. فرزندان هیچ راه انطباقی با والدینشان ندارند و توانایی چندانی برای ایجاد ارتباط با دیگران ندارند.

4- خانواده های آسان گیر:در این خانواده ها در دادن آزادی به نوجوان افراط می شود. کنترل چندانی نسبت به رفت و آمدها، رفاقت ها و ... ندارند. اغلب پدر و مادرها به علت مشغله کاری زیاد زمان کافی و مناسبی برای فرزندانشان ندارند و تربیت  و شکل گیری آنان را بر عهده جامعه می گذارند و نوجوان به ارزش ها و ضد ارزش های اجتماعی توجهی ندارند و فردی ناهنجار ، لاابالی بی قید و بند می شوند و چون در طول زندگیشان هیچ نظم و ترتیبی نداشتند. با اولین برخورد و تنبیه دچار شکست می شوند. این نوجوانان اغلب گام در مسیر والدینشان می گذارند بی تردید همگی ما در زندگی روزمره شاهد این مسائل هستیم که پسر یک فرد معتاد نیز اعتیاد  دارد ؛ دختر مادر بی نظم هیچ نظامی در کارهایش مشاهده نمی شود و...

نوجوان و ارتباط با اعضای خانواده:هنگامی که کودکی پای به دوره نوجوانی  می گذارد یکی پس از دیگری بندهای وابستگی به خانواده را جدا می سازد و تفاوت فاحشی میان نسل خود و نسل والدینش می بیند که چنانچه اختلاف سنی بین والدین و فرزندان بیشتر باشد این اختلاف رنگ بیشتری می گیرد.

می توان رفتارهای مخالفت آمیز نوجوان در این دوران را به دلیل کسب استقلال و تثبیت هویت فردی دانست. این نشان دهنده این واقعیت است که هرگاه به نوجوان  برای رسیدن به این احساس فرصت کافی داده شود این اختلافات به حداقل خود می رسد و هرگاه این فرصت از او دریغ شود این تعارضات و اختلاف ها به اوج خود می رسند که در این حالت ممکن است نوجوان تنها  از روی مخالفت با والدینش مبادرت به انجام کارهایی نماید که خود نیز با آنها مخالف است.داشتن رابطه دوستانه والدین با علم به این که نیازهای نوجوان چیست و چه نوع رفتاری برای برخورد با نوجوانان مؤثر است اهمیت زیادی دارد .

به عنوان مثال:نوجوان در این دوران تمایل فراوانی به انزوا و تنهایی دارد. تمایل چندانی به خروج از خانه و رفت و آمدهای خانوادگی و دوستانه از خود نشان نمی دهد. اما والدین انتظار دارند که نوجوان همانند دوران کودکی در کلیه رفت و آمدهای خانوادگی شرکت داشته باشد که این عمل والدین گاه موجب مخالفت و ستیزه نوجوان می شود. این عامل موجب تیرگی روابط میان والدین و نوجوان می شود. همگی ما این دوران را سپری نموده ایم و شاید هم در این دوران به سر می بریم. اما این واقعیت بر همه واضح است که هیچ چیز آزار دهنده تر از این نیست که به نوجوان به چشم یک کودک نگریسته شود و یا از مسائل و خاطرات ناخوشایند دوران کودکی در جمع سخن به میان می آورند. این مسئله نیز به نوبه خود مانع ارتباط دوستانه با والدین می شود. والدین نباید فراموش کنند که این دوران بخشی از زندگی است و تحولات همراه آن لازمه دوران بلوغ است و این تحولات با پایان یافتن این دوران به پایان می رسد و نوجوان چنان به خانواده و محیط آن علاقه مند می شود که گویی درخت محبت دوباره در او جوانه می زند. رفتار والدین و نحوه ارتباط برقرار کردن با فرزندانشان  در این دوران متفاوت است. می توان گفت: نفوذ مادر تا سن 10 سالگی و نفوذ پدر بین 10-16 سالگی است. پس این نتیجه را می توان گرفت که نقش پدر در این دوران اهمیت خاصی دارد. پدران هم روی دخترها و هم روی پسرانشان نفوذ دارند و این در حالی است که نفوذ مادر بیشتر روی دختران است و فرزندان پسر مادر را بیشتر به چشم یک حامی احساسات و عواطف و تسکین روحی می پندارند.

«ارتباط با خواهران و برادران» فرزندان از یکدیگر بیشتر تأثیر می پذیرند تا والدین. آنها با یکدیگر کار می کنند بیشتر وقت خود را با یکدیگر می گذرانند و علاقه ای که میان آنهاست نه از روی تزویر و تظاهر بلکه از روی دوستی است. معمولاً فرزند اول نقش رهبری را بر عهده می گیرد و نقش الگو را برای فرزندان دیگر ایفا می نمایند. در اغلب اوقات تأثیر نقش پسران بر روی دختران بیش از دختران روی پسران است. به طور مثال پسری پس از چند دختر متولد می شود و معمولاً از ارزش خاصی برخوردار می شود و بالعکس پسری که خواهر کمی بزرگتر از خود دارد نسبت به هم سن و سالانش پرخاشگری کمتری از خود نشان می دهد و رفتاری متأثر از رفتار دختران دارد. هنگامی که بین خواهران و برادران تفاوت سن زیاد باشد تأثیر کمتری روی یکدیگر دارند. هر چه اختلاف سن میان فرزندان کمتر باشد خلق و خوی عاطفی و ... تأثیر چشم گیرتری دارد.

نوجوان و استقلال از والدین :مهمترین ویژگی که می بایست بدان توجه خاصی داشت استقلال از سوی خانواده است. خانواده می تواند مهمترین منبع تأمین کننده استقلال فرد باشد، یا می تواند نوجوان را در رسیدن به حس فردیت و استقلال دچار تزلزل سازد. نوجوان در این دوران خود را برای مرحله جدیدی از زندگی اش آماده می سازد. او سعی بر آن دارد که بر رفتار کودکانه اش غلبه نماید. آمادگی دارد مسئولیت رفتارش را بر عهده گیرد و حتی آمادگی این را دارد که مسئولیت کارهای دیگران را نیز بر عهده گیرد.

در متون اسلامی در این رابطه سفارشات فراوانی شده است که نوجوان را در این دوران آزاد گذارند و به آنها استقلال و مسئولیت لازم بدهند. البته اینها بدان معنی نیست که نوجوان به طور ناگهانی خود را به طور کامل از قید خانواده رها سازد. نوجوان در این دوران دچار نوعی کشمکش درونی است؛ از یک سو تمایل ندارد از دوران کودکی اش پا فراتر نهد که از هر سو در محبت است و از سوی دیگر داشتن آزادی عمل در کارهایش و استقلال را در لوح آرزوهایش می بیند. پس هر گامی که نوجوان به سوی استقلال بر می دارد ترس  و تشویش درونش بیشتر می شود. بنابراین او چندان تمایل ندارد تا پیوندهای خانوادگی را کاملاً قطع نماید. نیاز به حمایت والدین را در هر حال احساس می نماید و همواره در جست و جوی روش هایی است که این حمایت را کسب نماید. یکی از مهمترین مسائلی که نوجوان را در راه رسیدن به استقلال دائماً تهدید می نماید سرزنش و ملامت از سوی والدین است. نوجوان به این رفتار والدین با دیده تحقیر و بغض و خشم توجه می نماید. نوجوانی که از سوی والدینش تحقیر می شود عکس العمل های گوناگون از خود نشان می دهد برخی اوقات دچار «حقارت نفس» می شود. برخی از محیط خانواده گریزان می شوند و برخی به پرخاشگری و زیان رساندن به خانواده و دیگران می پردازند.

نکته دیگری که باید والدین بدان توجه داشته باشند داشتن سوء ظن نسبت به نوجوان است که می تواند او را دچار تزلزل سازد. برخی خانواده ها نوجوان را در اتخاذ تصمیم های مربوط به خودش آزاد می گذارند اما این کار را از روی بی میلی یا سوءظن انجام می دهند. این والدین هرگز به نوجوان خود اعتماد نمی کنند و به ندرت فرصت هایی را ایجاد می نمایند تا نوجوانشان تصمیم بگیرد . حال اگر فرصتی هم ایجاد شود نوجوان  بر اثر سوءظن و عدم اطمینان والدین دچار اضطراب  می گردد و با شکست مواجه می شود و گاه والدین با تردیدها و نگرانی های خود در مورد نوجوانشان قضاوت های ناصحیح در پیش می گیرند که این خود موجب ایجاد فاصله میان والدین و فرزندان می شود.

پي نوشت ها:

1 - آموزش نیوز

2 - کارل راجرز، درآمدى بر انسان شدن، ترجمه قاسم قاضى

3 - طاهره علوي (سه شنبه 23 مهر 1387 - شماره 19205( روزنامه کیهان

4 – مقاله ؛بررسي راهکارهاي عملي ايجاد ارتباط مطلوب بين خانه ومدرسه به منظور بهبود وضعيت تحصيلي وتربيتي دانش آموزان "

دکتر احمد خليلي - علي وهاب پور

تقویت انگیزه های درسی و نحوه تشویق و تنبیه

محمد علي عباسي – كارشناس ارشد مديريت آموزشي- آموزش و پرورش شهرستان سوادكوه

آموزش، به فعالیتهای از پیش طرح ریزی شده ای گفته می شود که با هدف ایجاد یادگیری دردانش آموزان بین معلم و یک یا چند دانش آموز به صورت کنش متقابل یا رابطه دو جانبه انجام می شود. منظور از کنش متقابل، مبادله گفتار یا اعمال بین معلم و دانش آموزان است که به جریان آموزش و یادگیری جهت می دهد.لذا، هدف از آموزش کمک به ایجاد یادگیری دردانش آموزان است. اما یادگیری، موضوع مشخص و واحدی نیست، بلکه تقریبا همه فعالیتهایی که ما درطول زندگی انجام می دهیم از تجارب یادگیری سرچشمه می گیرد.تقویت انگیزه های درسی و نحوه تشویق و تنبیه: درراستای یادگیری مقوله هایی هستند که سعی شده با همت و تلاش همه همکلاسیها به آن پرداخته شود.

تقویت انگیزه های درسی

مهمترین عامل تعیین کننده علاقه مندی یا بی علاقگی دانش آموز نسبت به درسها و تکالیف مختلف یادگیری تجارب موفقیت آمیز یا شکست او در یادگیریهای درسهای مختلف است. یعنی اگر دانش آموز طی سالهای مدرسه همواره تجارب موفقیت آمیزی کسب کند به تدریج برعلاقه او نسبت به یادگیری دروس مختلف و کل محیط مدرسه افزوده می شود. و درنتیجه مفهوم مثبتی از خود دراو تشکیل می شود، اما اگر این تجارب غالباً با شکست توأم باشند، اندک اندک دریادگیرنده، بی علاقگی و بی میلی نسبت به دروس و مدرسه ایجاد می شود و سرانجام ممکن است به مفهومی منفی از خود و تواناییهای خود دراو بینجامد. بنابراین، بهترین راه جلوگیری از بی میلی و بی علاقگی در یادگیرنده و افزایش سطح علاقه و نگرش مثبت او نسبت به یادگیری و فعالیتهای مدرسه، فراهم کردن امکانات کسب توفیق در یادگیرنده است.

با توجه به توضیحات بالا مشکل کمبود انگیزه یادگیری دانش آموزان یا کمبود علاقه آنان نسبت به یادگیری مطالب تازه، ناشی از شکستهای پی درپی آنان در درسهای مشابه درس جدید است. بنابراین بهترین راه رفع مشکل این است که کیفیت آموزش را بهبود بخشیم. این اقدامات سبب افزایش یادگیری و کسب موفقیت از سوی دانش آموز دردرسهای تازه خواهد شد. این کسب موفقیت باعث می شود که یادگیرنده، به تدریج به تصویری مثبت تر از تواناییهای خود نسبت به یادگیری دست یابد. اگر این جریان، درچندین واحد یادگیری ادامه یابد، از تصورات منفی دانش آموزان نسبت به تواناییهایش در رابطه با یادگیری مطالب کاسته می شود و به جای آن تصورات مثبت تری دراین مورد کسب خواهد کرد. که این خود علاقه و انگیزه یادگیری را در او افزایش می دهد، اما آنچه که گفته شد، بهترین روش ایجاد کردن علاقه در دانش آموزان نسبت به یادگیری موضوعهای درس است، علاوه بر این روش کلی شیوه ها و فنون دیگری وجود دارد که توجه به آنها سطح علاقه و انگیزش یادگیرندگان را بالا می برد، که در ذیل به آنها می پردازیم.

-        جهت ایجاد انگیزه بیشتر در دانش آموزان از معلم انتظار می رود:

قبل از آغاز درس دقیقاً به آنها بگوید که چه انتظاراتی ازآنان دارد، به عبارتی معلم باید قبل از آغاز درس کلیه هدفهای آموزشی، نوع رفتار و یا مهارتهائی را که از آنان می خواهد از پیش دراختیارشان قرار دهد تا دانش آموزان پیش زمینه ای مناسب داشته باشند.

-        استفاده از اظهاراتی چون «خوب»، «عالی» و «مرحبا» پس از عملکرد درست دانش آموز در افزایش علاقه او بسیار مؤثر است، اما باید توجه داشت که مؤثرترین تشویق آن است که به رفتار و عملکرد درست دانش آموز وابسته باشد.

علاوه بر اظهارات شفاهی، سایر تشویقها از جمله، تشویقهای کتبی در ورقه امتحانی ودفترچه تکالیف دانش آموزان بر یادگیری آنان اثر مثبت دارد.

-        از آنجا که نتایج آزمونها به صورت نمره هایی که به یادگیرندگان داده می شوند با پاداشهای اجتماعی چون تأیید معلم و والدین، ارتقاء به کلاس بالاتر، دریافت گواهینامه، امکان ورود به دانشگاه، کسب مشاغل و مواردی نظیر اینها وابسته اند، لذا نمره های معلمان دارای ارزش انگیزش زیادی هستند. بنابراین، معلم می تواند بااجرای امتحانهای مختلف و دادن نتایج حاصل به یادگیرندگان، سطح انگیزش و علاقه آنان را نسبت به یادگیری وکسب مهارتها و اطلاعات تازه افزایش دهد، اما همیشه ازاین تدابیر آموزشی باید به صورت مثبت استفاده کرد، نه به عنوان وسیله ای برای ترساندن و تنبیه کردن یادگیرندگان.

- ارائه مطالب درسی به صورت متوالی، از ساده به دشوار، موجب می شود که یادگیرندگان ابتدا در یادگیری مطالب ساده، به اندازه کافی موفقیت به دست آورند. این کسب موفقیت اولیه، انگیزش یادگیری را برای یادگیریهای بیشتر افزایش می دهد و بر آمادگی او می افزاید.

- ایجاد رقابت فردی بین دانش آموزان به کسب موفقیت در معدودی از آنان و شکست اکثریت کلاس می انجامد، بنابراین باید از آن پرهیز کرد.

-        مشارکت دانش آموزان در فعالیت یادگیری یکی از عوامل مهم ایجاد علاقه و انگیزش است.

- بهترین تکالیف و فعالیتهای یادگیری ازلحاظ ایجاد انگیزش آنهایی هستند که نه خیلی ساده و نه خیلی دشوارند. به عبارتی بهترین تکالیف یادگیری آنهایی هستند که یادگیری در انجام آنها نیاز به قدری تلاش داشته باشد.

نحوه تشویق و تنبیه

در ابتدا می پردازیم به تعریفی کلی از تشویق و تنبیه:

تشویق: عبارتست از ارائه یک محرک خوشایند به دنبال یک رفتار مطلوب، جهت افزایش دادن احتمال وقوع آن رفتار.

تنبیه: عبارتست از ارائه یک محرک ناخوشایند به دنبال یک رفتار نامطلوب،جهت کاهش دادن احتمال وقوع آن رفتار.

تشویق

همانطور که مشخص شد رفتارهای مطلوب از رفتارهای نامطلوب تفکیک می شوند و سعی معلم باید بر این باشد که رفتار مطلوب دانش آموزان را در آنها تقویت و نگهداری کند.

مهمترین عامل نگهداشت رفتار یاد گرفته شده، تقویت بلافاصله بعد از رفتار مطلوب است. اگر معلم پس ازسپری شدن مدتی از انجام رفتار، آن را تقویت کند، از اثر بخشی تقویت کاسته می شود و نتیجه مطلوب به دست نمی آید. از آنجا که تقویت کردن بلافاصله همه رفتارهای دانش آموزان درکلاس درس و محیط مدرسه اغلب ناممکن است، معلم می تواند برای رفع مشکل ناشی از تأخیر در تقویت از توضیحات کلامی استفاده کند. برای مثال معلم تصمیم می گیرد که برای تقویت رفتارهای مثبت تحصیلی و اجتماعی دانش آموزان آنان را در روز جمعه به گردش علمی ببرد. در این مثال، بین انجام رفتار و دریافت تقویت به طور طبیعی وقفه می افتد. معلم می تواند برای رفع مشکل تأخیر در تقویت، در پایان کار روزانه دانش آموزان، به آنان یادآور شود که «خوشبختانه همه شما با جدیتی که در درسهایتان به کار می برید و اخلاق و رفتار خوبی که از خود نشان می دهید خواهید توانست در برنامه گردش علمی روز جمعه شرکت کنید.»

تنبیه

تنبیه خشن ترین و نامطلوبترین روش تغییر رفتار است. هر چند که مشاهدات روزانه و شواهد تجربی نشان داده اند که تنبیه در کاهش دادن رفتار نامطلوب به طور موقت مؤثر است، اما باید توجه داشت که تنبیه باعث از بین رفتن رفتار تنبیه شده نمی شود و تنها تأثیری که دارد این است که رفتار نامطلوب را موقتاً پنهان می کند. به این صورت که رفتار تنبیه شده، پس از تنبیه، همچنان در مجموعه رفتار فرد باقی می ماند و تا زمانی که عامل تنبیه کننده حاضر و ناظر است مخفی باقی می ماند، ولی به مجرد این که عامل تنبیه کننده تضعیف شود و از میان برود آن رفتار مجدداً ظاهر می شود. برای مثال کودکی که به علت زدن حرف زشت از پدر کتک می خورد، می آموزد که در حضور او حرف زشت نزند، اما هیچ تضمینی وجود ندارد که در غیاب پدر، مثلاً در حضور مادر یا افراد دیگر، این کار را انجام ندهد. بنابراین بزرگترین اشکال تنبیه این است که این روش رفتار نامطلوب را در فرد از بین نمی برد، بلکه آن را موقتاً پنهان می کند. این رفتار پس از ضعیف شدن عامل تنبیه کننده مجدداً ظاهر می شود.

مشکلات دیگر استفاده از تنبیه به طور خلاصه عبارتند از:

- نفرت تنبیه شونده از تنبیه کننده حتی اگر تنبیه شونده بداند که تنبیه به خیر و صلاح اوست.

- مسری بودن تنبیه، یعنی دانش آموزانی که شاهد تنبیه شدن دانش آموزان دیگر بوده اند، بعدها خود رفتار تنبیه شده را تقلید کرده اند.

اما روشهای ملایم تری هم جهت کاهش رفتار نامطلوب استفاده می شود که در ذیل به آنها می پردازیم:

- یکی از روشهای کاهش رفتار نامطلوب بی توجهی نسبت به رفتار دانش آموز است. برای مثال معملی که متوجه می شود توجه بیش از حد او منجر به لوس شدن دانش آموز شده، توجه خود را از او منحرف کرده و بدین طریق رفتار نامطلوب را در او خاموش می کند.

-        روش دیگر محروم کردن از تقویت است، یعنی فردی که رفتار نامطلوبی انجام داده برای مدتی از دریافت تقویت محروم کنیم. مثلاً: معلم ورزشی که یکی از بازیکنان را به سبب انجام عمل خلاف مقررات بازی در زمین بازی اخراج می کند و مانع بازی او می شود، اما باید توجه داشت که محروم کردن در صورتی موفقیت آمیز خواهد بود که فرد را از محلی که دوست دارد در آنجا بماند به محلی که دوست ندارد به آنجا برود بفرستیم.

-        جریمه کردن روش دیگری برای کاهش رفتار نامطلوب است. روش جریمه کردن یعنی کم کردن مقداری از تقویت کننده هایی که فرد قبلاً به دست آورده، به علت رفتار نامطلوبی که انجام داده است. برای مثال: کم کردن از نمرات امتحانی دانش آموزان در نتیجه کارهای بدی که انجام داده اند، اما نکته حائز اهمیت این است که جریمه نباید خیلی سنگین باشد.

-         و اما روش جبران کردن، یعنی وقتی که فرد مرتکب عمل خلافی شد از او می خواهد تا برای جبران عمل خلاف خود به اصلاح آن بپردازد. برای مثال: معلم دانش آموزی را که خرده کاغذ وخرده تراش مداد در کف کلاس ریخته است را وادار می کند تا علاوه بر جمع کردن آنها تمام کف کلاس را جارو بکشد.

پي نوشت ها :

1- سپيده نوري ،مقاله تشويق وتنبيه،اعتماد ملي

 2 -پايان نامه كارشناسي ارشد) -- دانشگاه علامه طباطبايي، 1374 پژوهشي تحت عنوان "بررسي مقايسه‌اي عزت نفس دانش آموزان و رابطه آن با كاربرد شيوه‌هاي تشويق و تنبيه در مدارس راهنمايي پسرانه دولتي و غيرانتفاعي"،

_{تفريحات مناسب دانش آموزان}

محمد علي عباسي – كارشناس ارشد مديريت آموزشي- آموزش و پرورش شهرستان سوادكوه

_{تابستان نزدیك است، همان فصلی كه كودكان از ماه‌ها قبل انتظار آن را می‌كشند و برای آن روزشماری می‌كنند. حتی دراین‌باره با شما و دوستان خود سخن‌ها داشته‌اند و برای گذراندنش نقشه‌هایی در ذهن پرورانده‌اند.همچنین ایام تابستان برای كودكان ایام خوشی است، روزهای شادی و نشاط است، ایام وعده‌ها و وعیدهاست، روزهای فراغت و استراحت است، ایام گردش و تفریح است و از همه مهم‌تر ایام درس و مشق نداشتن و بی‌دردسر زندگی كردن است. تفریح از مسائل مهم زندگی و نیاز به تفریح طبیعی و فطری است و باید در تمام دوران عمر برآورده شود. در هر سنی تفریح مناسب، لذت‌بخش و نشاط ‌آور است.هرچه كارها و فعالیت‌های اجتماعی، تلاش‌های تحصیلی و حرفه‌ای بیشتر باشد، احتیاج به تفریح بیشتر احساس می‌شود. زیرا در اثر كار اعصاب خسته می‌شود و تفریح موجب می‌شود انسان نیرویی تازه همراه با نشاطی نوین به دست آورد و آمادگی بیشتری برای كار و فعالیت پیدا كند.بنابراین تفریح از كودكی تا پیری برای همه افراد لازم و ضروری است.}

_{تفریح از نظر اسلام‌ :اسلام نیز به تمام خواسته‌ها و نیازهای جسمی و روحی بشر توجه داشته است. لذا درباره تفریح از سوی بزرگان دین دستوراتی داده شده است. امیر مومنان علی‌ع تفریح را یكی از وظایف روزانه مردم با ایمان می‌داند و می‌فرماید: شبانه‌روز افراد مؤمن باید 3 قسمت شود: قسمتی برای راز و نیاز با خدا، قسمتی برای اصلاح امر معاش و تأمین زندگی و بخشی هم برای بهره‌برداری از چیزهای حلال و نیكو (تفریح).چند نكته‌: بزرگ‌ترین مشكل دانش‌آموزان در ایام فراغت، رعایت نكردن انضباط و بی‌برنامگی است. همین «چه‌كنم‌ها» مشكلات بزرگی به وجود می‌آورد. بنابراین اولین شرط، داشتن یك برنامه صحیح برای گذراندن ایام فراغت و بخصوص تعطیلات تابستان است تا كودكان دچار سردرگمی نگردند. چه خوب است این برنامه‌ریزی با شركت فعال خود كودكان باشد. زیرا انواع بحث‌ها و نشستن و گفتگو كردن با نوجوانان و كودكان به آنان كمك می‌كند از زمان فراغت خود درست استفاده كنند. باید به بچه‌ها بیاموزیم زندگی خود را تباه نكنند و با تفریحات آنی و زودگذر زندگی خو را به خطر نیندازند. پر كردن اوقاعت فراغت  مخصوصا تعطیلات تابستانی  با تكرار مطالعه كتاب‌های درسی مناسب و جالب نیست. لكن كارهای بدنی و فنی برای آسایش و استراحت مغزی دانش‌آموزان در اوقات فراغت مفید خواهد بود و دانش‌آموزان به انجام كارهای بدنی و فنی در ایام فراغت رغبت بیشتری نشان می‌دهند. ایجاد انضباط باید اولین شرط پر كردن ساعات فراغت باشد. بچه‌ها باید بدانند برای 3 ماه تعطیلات تابستانی هر روز و هر ساعت چه كارهایی انجام دهند. دانش‌آموز باید بداند بعدازظهر گرم تابستان در كوچه و خیابان دویدن یا فوتبال بازی كردن یك نوع وقت‌كشی و از طرف دیگر موجبات آزار و مزاحمت دیگران را فراهم می‌كند.
 برای ایام فراغت باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی شود تا تقویت و افزایش این صفات را در بچه‌ها فراهم كند: احترام به خود، احترام به بزرگترها، ایمان و اطمینان به خود و خانواده، راستگویی و جوانمردی، حفظ و رعایت بهداشت شخصی و محیط، حمایت از كوچكترها و ابراز محبت و مهربانی به آنان، پایبندی به دین و مذهب و سعی در عمل به احكام، احترام به قوانین و مقررات اجتماعی، حفظ عفت و پاكدامنی و...فعالیت‌هایی در ایام فراغت یا برنامه‌ریزی صحیح فعالیت‌های گوناگون زیادی می‌توان برای كودكان پیش‌بینی كرد و ما در اینجا به بیان بعضی از آن فعالیت‌ها اشاره می‌كنیم.مسافرت و گردش‌:مسافرت یكی از تفریحات سالم و لذتبخشی است كه در سلامت جسم و روان موثر است. در اهمیت مسافرت همین بس كه در قرآن كریم 10 آیه، انسان را به سیر و گردش در زمین فرمان داده است تا در اثر گردش و مسافرت و دیدن آثار گذشتگان با وضع و حال مردم آشنا شوند علل انحراف و انحطاط و همچنین عوامل موفقیت و اعتلای اقوام گذشته را دریابند و با دل‌های زنده و بیدار و گوش‌هایی شنوا و چشمانی بینا زندگی كنند.
پیامبر اسلام فرمود: «سفر كنید تا سالم و تندرست باشید». آری كسانی كه برای رفع خستگی و تجدید نیرو در ایام بیكاری به سفر می‌روند، هم تفریحی مسرت‌بخش انجام داده‌اند و هم به یكی از عوامل تندرستی دست یافته‌اند.امروزه از نظر پزشكی ثابت شده است زندگی تكراری، كار و خوراك یكنواخت ضرر دارد و اعضای بدن را زودتر فرسوده و ناتوان می‌كند و اكثر اطباء تغییر و ایجاد تنوع در زندگی را جزو برنامه‌های بهداشتی قرار می‌دهند.نكته قابل ذكر این است كه مسافرت باید مثل همه امور هدف داشته باشد. یكی از هدف‌های مسافرت دیدن آثار باستانی، بازدید از موزه‌ها و نقاط دیدنی، كارخانه‌ها، صنایع، پارك‌ها، جنگل‌های مصنوعی و طبیعی، غارها و مكان‌های دیدنی دیگر است تا در افزایش وسعت دید و بینش فرزندان اثر گذارد.راهپیمایی، كوهنوردی، گردش‌های خانوادگی، مسافرت‌های دسته‌جمعی، اردوها و امثال آن درس‌های زنده‌ای از طبیعت به انسان می‌دهد و بالاخره زیارت مكان‌های متبركه كه اثر روانی و روحی و تربیتی انكارناپذیری در فرزندان دارد.
به هنگام گردش و مسافرت موقعیت‌های خاصی پیش می‌آید كه می‌توانیم راه‌ها و رموز صحیح زندگی اجتماعی و تربیتی را به كودكان و نوجوانان بیاموزیم و با نشان دادن نمونه‌هایی از عواقب نامطلوب ناشی از تنبلی، بیكاری و بی‌بندوباری راه‌های جلوگیری از انحراف و فساد را به آنان بیاموزیم و آنان را ترغیب و تشویق كنیم تا با تلاش و امید، آینده خود را به بهترین وجهی بسازند.
فعالیت‌های ورزشی‌ :ورزش از تفریحات سالم و سودمند و مانند مسافرت نشاط‌انگیز است. ورزش علاوه بر سلامت بدن به سلامت روح هم كمك می‌كند و از آنجا كه نیك‌بختی هر كس با سلامت روح و بدن او بستگی كامل دارد، اهمیت ورزش معلوم می‌شود. امروز همه اقرار دارند ورزش بدن را قوی و روح را قدرت می‌بخشد. فعالیت‌های ورزشی باعث ایجاد روحیه كار دسته‌جمعی، حس ابتكار، احساس موازنه و تعادل، چابكی و كارآمدی بدنی، ازخودگذشتگی و اطمینان است و به طور كلی ورزش، تندرستی و سلامت را به تن و روان هدیه می‌كند. ورزش‌هایی مثل تیراندازی، اسب دوانی و شنا مورد توجه بزرگان دین بوده و پیامبر اسلام فرموده است: به فرزندانتان شنا و تیراندازی بیاموزید.فعالیت‌های تحقیقی و مطالعاتی‌ :فعالیت‌های تحقیقی و مطالعاتی باعث افزایش شعور و آگاهی و ارضای حس كنجكاوی كودكان و نوجوانان می‌شود. بعضی از تحقیقات می‌تواند از سال‌های آخر دبستان شروع و تا دانشگاه و حتی بعد از آن ادامه یابد. هدایت فرزندان به سمت تحقیقات اگر درست انجام شود، می‌تواند اوقات فراغت را به نحو مطلوبی پر كند. ورود به میدان كار و كارگری‌:كارهایی مثل كمك در جمع‌آوری محصولات كشاورزی، جوشكاری، آهنگری، نجاری، سیم‌كشی، لوله‌كشی، تعمیرات وسایل خانگی مانند یخچال، شوفاژ، رادیو، تلویزیون، تلفن، بخاری، اتو برقی و پنكه، آشنایی با سیستم‌های مخابراتی، كاربرد رایانه و... همه از كارهای مورد علاقه دانش‌آموزان است.
اشتغال در كارهای خدماتی مثل كارآموزی در مراكز پزشكی، دندانپزشكی، یادگیری واكسیناسیون و تزریقات، نسخه‌پیچی، كمك‌های اولیه، حسابداری، صندوقداری و امثال آن علاوه بر احساس شخصیت و احساس مفید بودن، وابستگی به اجتماع و كشور را در كودكان، نوجوانان و جوانان فراهم می‌كند و نیز می‌تواند تجربه‌ای برای انتخاب شغل آینده باشد.گذراندن اوقات فراغت‌ :گذراندن اوقات فراغت دانش‌آموزان  خصوصا در مورد كودكان و نوجوانان  یكی از مسائل حساس ودرعین‌حال پرمخاطره است. این حساسیت در تعطیلات تابستان به اوج خود می‌رسد. تا آنجا كه می‌توان گفت با فرارسیدن فصل تابستان و هجوم خیل چندین میلیون دانش‌آموز یكی از مشكلات جدی خانواده‌ها مسأله پر كردن اوقات فراغت كودكان و نوجوانان است.
از طرف دیگر پر كردن اوقات فراغت دانش‌آموزان در تعطیلات تابستانی به لحاظ این كه هم بتواند از نظر روانی و اجتماعی ثمربخش بوده و هم برای كودك و نوجوان خسته‌كننده نباشد، كاری بسیار ظریف و درعین‌حال دشوار است. به علت همین دشواری و ظرافت، انجام این كار مهم از عهده والدین به تنهایی ساخته نیست و باید نهادها و سازمان‌ها با ایجاد امكاناتی مثل تشكیل اردوها، كانون‌های هنری، سازمان‌های ورزشی، كاروان‌های سیاحتی و امثال آن به كمك والدین بیایند و از طرف دیگر با دادن امتیازاتی به كودكان و نوجوانان مثل دادن بلیت نیمه بها برای مسافرت در ایام تابستان و بلیت‌های مجانی برای بازدید از موزه‌ها و استفاده از اسباب‌‌بازی‌های پارك‌ها و استخرهای شنا و امثال آن، والدین را در برنامه‌ریزی ایام فراغت دانش‌آموزان یاری دهند.}

_{پي نوشت ها :}

1.    گیج و برلایز، روان شناسى تربیتى، ترجمه دکتر حسین لطف آبادى و دیگران،

2.    على شریعتمدارى، روان شناسى تربیتى،

3.    کارل راجرز، درآمدى بر انسان شدن، ترجمه قاسم قاضى،

4- رحماني احمد,بخشي نيا طيبه,قوامي سيدسعيد؛ كار گروهي دانشگاه آزاد اسلامي تاكستان
 
  

تابستان و توجه به اوقات فراغت دانش آموزان

محمد علي عباسي – كارشناس ارشد مديريت آموزشي- آموزش و پرورش شهرستان سوادكوه

اوقات فراغت موضوعى منحصر به فصل، زمان يا عده اى خاص نيست. اما وقتى به پايان فصل امتحانات و شروع تابستان نزديك مى شويم، به يادمان مى آيد كه بايد براى اوقات فراغت ميليون ها دانش آموزى كه تعطيلاتى طولانى را درپيش دارند، برنامه اى داشته باشيم. پركردن اوقات فراغت دانش آموزان در فصل تابستان گاه به معضلى جدى براى والدين تبديل مى شود.
اگر از اوقات فراغت تابستان به خوبى استفاده شود، مى تواند به دورانى اثرگذار در زندگى دانش آموزان و حتى آينده شان تبديل شود، ولى در بسيارى از مواقع چنين اتفاقى رخ نمى دهد.
تا نيمه شب پاى تلويزيون نشستن، ساعت ها ور رفتن بى هدف با رايانه، صبح ها تا ديروقت خوابيدن و بخش عمده روز را با كسالت سپرى كردن يك مشكل بارز از نحوه گذران اوقات فراغت دانش آموزان در شهرهاست.
بعضى از نوجوانان، بخصوص نوجوانان پسر، هم گروه هايى تشكيل مى دهند و وقتى راهى مناسب براى گذران اوقات فراغت پيدا نمى كنند، براى والدين و كارشناسان مايه نگرانى مى شوند. چون ممكن است اوقات فراغتشان را با دست زدن به اعمال نابهنجار و حتى بزهكارى پركنند.
در فصل تابستان و به دنبال قطع پيوند دانش آموزان با دوره تحصيلى، عوامل بزهكارى در نوجوانان گسترش بيشترى مى يابد.وحوادث تهديدكننده براى نوجوانان در ماه آخر تابستان به اوج خود مى رسد، چرا كه اغلب اين افراد در روزهاى ابتدايى فصل بيكارى ، براى خود كارى دست و پا كرده اند و در روزهاى آخر تعطيلى به دليل قطع اين پيوند به عوامل بزهكارانه نزديك تر مى شوند

اوقات فراغت يا استراحت مطلق
برخى از كارشناسان عقيده دارند دانش آموزان تابستان را زمانى براى فرار از فشار مدرسه تلقى مى كنند.
در اين شرايط، اگر والدين و دولت بتوانند برنامه هاى آموزشى جالبى تدارك ببينند، اوقات فراغت از حالت كسالت بار خارج مى شود و بچه هايى كه از سر بيكارى به رفتارهاى نابهنجار رو مى آورند، حرفه جالبى مى آموزند و هم خود را سرگرم مى كنند و هم امكان اشتغال پيدامى كنند. در غير اين صورت، اوقات فراغت نتيجه مثبتى به همراه نمى آورد.
علت اين كه دانش آموزان اين قدر منتظر تعطيلات تابستان اند، فشار دوران مدرسه است. درنتيجه، تصور دانش آموزان از اوقات فراغت تابستان اين است كه هيچ كارى نكنند. اگر هم به كلاس هايى مى روند، به خاطر فشار والدين است. در بسيارى از مواقع، برنامه هاى والدين براى اوقات فراغت بچه ها برايشان حالت تكليف پيدامى كند.
درواقع، بيشتر اين خود والدين هستند كه مى خواهند اوقات فراغت بچه ها را پركنند و گاه اين كار حالت مسابقه اى را براى ثبت نام فرزندانشان در كلاس هاى مختلف ميان آن ها به وجود مى آورد. نتيجه شركت دادن آنها در كلاس هاى مختلف زبان و ورزش و... است كه هزينه زيادى هم دارد. اين آموزش ها از آنجايى كه مستمر نيست، فايده اى ندارد. درنتيجه، در اين ميان به جاى بچه ها، آموزشگاه ها و والدين سود مى برند!
بچه ها را نبايد با اصرار به كلاس خاصى فرستاد، بلكه مى توان از خود شان پرسيد كه چه چيزى خستگى شان را برطرف مى كند و آن ها را به سمت كارهاى موردعلاقه شان سوق مى دهد. متوليان هم بايد برنامه ريزى داشته باشند. كلاس هاى بيرون ارزان نيست، بنابراين مى توان كلاس هايى تشكيل داد كه حالت خصوصى نداشته باشند. مدارس از اين نظر پايگاه هاى خوبى هستند. كلاس ها بايد به نحوى برگزارشوند كه بچه ها احساس نكنند هرروز بايد صبح زود از خواب بيدار شوند و به اجبار در آن ها شركت كنند. اين كلاس ها بايد مستمر و فشرده باشند تا مدت زيادش بچه ها را خسته نكند. در ضمن، اين كلاس ها بايد تنوع زيادى داشته باشند. ما هيچ وقت نديده ايم براى بچه ها كلاس هاى خياطى، آرايشگرى يا گل سازى و... برگزار شود. درحالى كه معلمان مدارس فنى و حرفه اى و كار و دانش كه متخصص اين رشته هايند، مى توانند به صورت درسى اين آموزش ها را به بچه ها ارائه دهند.»
در كشورهاى پيشرفته برنامه هاى زيادى براى تعطيلات طولانى دانش آموزان تدارك ديده مى شود. اين برنامه ها اغلب ازسوى تشكيلات محلى به اجرا درمى آيد. در كشور فرانسه، تعطيلات تابستانى كمتر از ۲ ماه است. در بقيه سال، بچه ها نسبت به بچه هاى ايرانى مدت بيشترى در مدرسه مى مانند، ولى براى تقريباً هر ۸ هفته، ۱ يا ۲ هفته تعطيلى دارند. پدر و مادرها از قبل براى اين تعطيلات به ويژه براى تعطيلات طولانى تابستان برنامه ريزى مى كنند تا بچه ها به حال خود رها نشوند. معمولاً والدين هم ۳ تا ۴ هفته مرخصى مى گيرند تا با بچه هايشان باشند. امكانات جنبى هم براى اين دوران زياد است. اين امكانات را مراكز محلى كه همان انجمن هاى محلى و دفاتر نوجوانان و جوانان هستند (مانند فرهنگسراها) ايجاد مى كنند. آنها بچه هاى محل كه در سنين ميان ۷ و ۸ سال تا ۱۵ ، ۱۶ ساله اند را جمع مى كنند و به مدت تقريباً ۳ هفته با اتوبوس به اردوگاه مى برند. دراين مدت، بچه ها فعاليت هاى مختلف تفريحى، سياحتى و گردشى دارند. گياهان كوه ها را مى بينند و درباره آنها بحث مى كنند و فعاليت هاى محلى را نظاره گرند. مراكز محلى در آستانه تابستان برنامه هايشان را پيشنهاد مى دهند و بچه ها هركدام را بخواهند انتخاب مى كنند. در اردوها، ورزش فعاليت اصلى است و بچه ها فعاليت هاى جنبى مانند نامه نگارى را هم مى آموزند. اين مراكز بچه ها را بيمه مى كنند و مواظبت از آنها را به طور كامل به عهده مى گيرند. از آنجايى كه براى چنين فعاليت هايى نيرو لازم است، اين مراكز به داوطلبانى كه به سن ۱۶-۱۵ سالگى وارد مى شوند، نگهدارى بچه ها را آموزش مى دهند. بچه ها از سن ۱۸-۱۷ سالگى و دوران دانشجويى به صورت پاره وقت دراين اردوها فعاليت مى كنند. ويژگى اين اردوها اين است كه هم افراد فقير و هم ثروتمند، مى توانند در آنها شركت كنند. ضمن اين كه دولت براى بچه ها هزينه اى را درنظر مى گيرد.
خانواده ها هم از اين برنامه ها استقبال مى كنند، چون علاوه بر اين كه نحوه گذران اوقات فراغت بچه ها برايشان مهم است، مى دانند كه اگر بچه ها را به حال خود رها كنند ممكن است به راه خطا بروند و وقتى دراين برنامه ها شركت مى كنند، دست كم، اندكى تحت نظارت هستند.
در كشور ما ارگان ها و نهادهاى دولتى امكانات زيادى دارند كه بخشى از آن را مى توانند در طول تابستان دراختيار بچه ها قرار دهند.
وقتى رسانه هاى تصويرى تنها سرگرمى بچه ها مى شود
فيلم ها و مجموعه هاى تلويزيونى موردعلاقه بچه هاست، به خصوص فيلم هاى اكشن جذابيت و كشش زيادى براى نوجوانان دربردارد.
درحالى كه كارشناسان مى گويند هرچند كه فيلم هاى اكشن مى تواند موجب تخليه روانى همه افراد شود، ولى وقتى زمينه فقر و بيكارى وجود داشته باشد، به افزايش خشونت و الگوبردارى از رفتارهاى خشن مى انجامد. عده اى از بچه ها هم انرژى زيادى دارند و مى خواهند اين انرژى را تخليه كنند و بهترين روش تخليه انرژى را در زد و خوردى كه از فيلم ياد گرفته اند، مى بينند.
درحالى كه وقتى ازخانواده هايى كه به من مراجعه مى كنند مى پرسم اوقات فراغت بچه هايشان را
اوقات فراغت به نظر بعضى از والدين و مسئولان چيزى زايد است.
طبيعى است كه اگر براى اوقات فراغت بچه ها هدف گذارى نكنيم، واقعاً هم اوقات فراغت زايد به نظر مى رسد و والدين از خدا مى خواهند كه تابستان هرچه زودتر به پايان برسد.

پي نوشت ها :

1.    حسن شعبانى، مهارت هاى آموزشى و پرورشى (روش ها و فنون تدریس)،

2.    على شریعتمدارى، روان شناسى تربیتى،

3.     اف. نلر جورج، هنر و علم حقیقت،

4.    رشد تکنولوژى آموزشى، مهر 1374، رشد خلاقیت

5- منیجه شهنى ییلاق، روان شناسى براى آموزش،

6-حميده احمديان راد ،همشهري

اگر بعضي تساهل و تسامح به خرج مي‌دهند همانهايي هستند كه در هشت سال دفاع مقدس بي‌تفاوت بودند!!!

اِنَّ اللهَ يَأمُرُ بِالْعَدْلِ وَالاِحْسان

اهالي محترم و ولايتمدار - شهرستان سوادكوه و قائمشهر -  و دوستداران  حكومت ديني و الهي

در پي سئوالات مكرّر  حضوري و تلفني درباره انتخابات و فرد اصلح با كمال احترام

به استحضار مي‌رساند:

1-    به حكم وظيفه شرعي و ديني و انقلابي ، شركت در انتخابات يك امر ضروري و لازم است زيرا شركت هرچه بيشتر مردم در انتخابات دشمنان بيگانه ما و دوستان ناآكاه داخلي از جوّسازي  و شايعه پراكني خود مي‌كاهند چون امت اسلامي عشق به نظام، امام راحل و رهبر فرزانه دارند. اگر بعضي تساهل و تسامح به خرج مي‌دهند همانهايي هستند كه در هشت سال دفاع مقدس بي‌تفاوت و امر ولي امر را در دفاع از انقلاب ولايي اهميت نمي‌دادند با اينكه اطاعت از خداوند وپيامبر و اولي‌الامر در قرآن كريم در كنار هم قرار دارند انتظار مي‌رود همه فعالانه و مخلصانه شركت فرمايند.

2-    حقير ضمن احترام به افرادي كه مورد تأييد شوراي محترم نگهبان قرار گرفتند و صلاحيت آنها محرز گرديد  به نظر حقير به فرد اصلح و مخلص به ولايت و در كنار مردم و با مردم و تابع محض ولايت مطلقه فقيه هستند در طول چهار سال تمرّد از امر رهبري از او سراغ ندارم و عملاً ثابت كردند رئيس‌جمهور همه مردم كشور هستند نه تنها تهران! و پايبند به اصول انقلاب و معيارهاي امام راحل هستند و از اشرافي‌گري به دورند و با تمام اقشار مردم رابطه دارند و هر مشكلي كه پيش بيايد در حل آن سعي و تلاش وافر دارند و حامي طبقه محروم جامعه هستند. الحمدلله در طول خدمت ضعفي از خود نشان ندادند و در سياست خارجي با همه شيطتنتهاي آمريكا در قلب آمريكا به آمريكا فهماند از غير خدا وحشتي ندارد و صهيونيست را در تمام دنيا رسوا كرد. صدها امتياز دارد ، شرح آن مقدور نيست اگر عملكرد او را بخواهم شرح دهم مثنوي هفتادمن كاغذ شود.

3-    حقير بعنوان يك روحاني جانباز و هادي سياسي ، مقلّد امام و مريد و مخلص رهبري به جناب آقاي دكتر محمود احمدي‌نژاد وفقه‌الله في جميع الامور با قصد قربت الي‌ا... رأي مي‌دهم ، اميدوارم پس از پيروزي  تلاش خود را در ارتقاي علمي و اقتصادي افزايش دهد.

حجه‌الاسلام والمسلمين عبدالرسول تقوايي

روحاني جانباز و هادي سياسي در استان مازندران

سید محمد نبوی -دبیر ششمین یادواره ۴۳ شهید منطقه کسلیان زیراب سوادکوه- با گرامیداشت یاد و خاطره شهیدان افزود:به قول فرمایش مقام معظم رهبری "یاد شهدا کمتر از شهادت نیست " افزود:ششمین یادواره ۴۳ شهید منطقه کسلیان زیراب  سوادکوه در زمین ورزشی شهدای روستاهای (مته کلا و لولاک و پاشاکلا و سنگ نیشت) در ۷خرداد ماه سالجاری با سخنرانی سردار فضلی -فرمانده سپاه ثار ا... کشور-  با برگزاری چاووشی خوانی و قرائت مقاله و شعر و مداحی و پذیرایی و... برگزار می شود.

وی افزود:پیش بینی می شود امسال حدود ۷هزار نفر از علاقمندان به شهید و شهادت در این مراسم معنوی شرکت کنند. 

لازم بذکر است منطقه کسلیان زیراب سوادکوه از ۱۶ روستا تشکیل شده است